Planado o palyado ang tugon sa pandemya

planado o palyado ang ginawa sa pandemya?

ito'y katanungan, pagsusuri, o pagtatasa

kung nangyaring pandemya'y nilulutas ba talaga?

pasaway na agad ang gutom na gutom na masa

kapag walang facemask, bigyan ng facemask, di ginawa

hinuli pa't ikinulong ang dukhang walang-wala

imbes doktor, pulis at militar ang nangasiwa

imbes medikal, serbisyong militar ang ginawa

parang War on Drugs na gusto agad nilang matokhang

ang coronavirus na di nakikitang kalaban

subalit imbes na coronavirus ang kalaban

ang mga nakawawa'y karaniwang mamamayan

ang karapatang pantao't dignidad ba'y biktima?

A.B.S.-C.B.N., sinara; hinuli si Ressa

Anti-Terrorism Act ang kanilang ipinasa

at parusang bitay nga'y nais nilang ibalik pa

imbes na free mass testing, sa paglutas ay kinapos

shoot them dead sa pasaway, ang pangulo ang nag-utos

kaya apat na kawal sa Sulu, si Winston Ragos

ay pinaslang, imbes kalaban ay coronavirus

galing sa Wuhan ang COVID-19, oo, sa Tsina

pinagmulan ay di hinarang noong una sana

baka pandemya'y di lumala, ngunit iba pala

pangulo'y nais tayong maging probinsya ng Tsina

planado o palyado, di tayo ang prayoridad

ng administrasyong tila iba ang hinahangad

mabilis sa tokhang, mapagtripan nga'y patay agad

ngunit sa serbisyo sa bayan ay bakit kaykupad?

- gregbituinjr.

08.12.2020

Mumurahing libretong pampanitikan

di ko na nasisilayan ang munti kong aklatan

doon sa lungsod kung saan ako naninirahan

dahil sa kwarantina'y naipit sa lalawigan

biniling aklat sana'y babasahin kong mataman

subalit wala ang mga iyon sa aking piling

parang sayang ang gintong panahong tumataginting

magbabasa ng literatura bago humimbing

itutuloy naman ang pagbabasa pagkagising

soneto ni Shakespeare nga'y sinimulan kong isalin

ilang tula ni Edgar Allan Poe'y naisalin din

nang makalabas, bumili ng ilang babasahin

mumurahin mang libreto'y pampanitikan pa rin

binili'y hinggil sa mitolohiyang Pilipino

may hinggil sa bugtong, bagong alamat, at epiko

may parabula hinggil sa buhay-buhay ng tao

may balagtasan, dati'y gumagawa ng bukrebyu

may palaisipan din, kinse pesos bawat isa

sa isang upuan nga, isa nito'y tapos ko na

subalit magagandang kumiliti ng ideya

pagkat may natutunang bago sa mga nabasa

mitolohiya't epiko'y sa isip sumariwa

palaisipan, balagtasan, bugtong, parabula

na sa iwing isipan ko'y sadyang nakahahasa

maraming ideyang magagawan ng bagong tula

- gregbituinjr.

Alagaan natin ang planetang Earth

paano ba dapat alagaan ang kalikasan

kung asal natin ay magtapon lang kung saan-saan

basura'y nagkalat sa lansangan at karagatan

daigdig nating tahanan ay naging basurahan

anong kinabukasan ang maibibigay natin

sa ating mga anak kung ganito ang gawain

minina pati kabundukan kaya kalbo na rin

at plantang coal ay hinayaang magdumi sa hangin

paano natin inunawa ang ekolohiya

paano naintindihan ang nagbabagong klima

ugali lang ba natin ang dahilan o sistema

paano alagaan ang nag-iisang planeta

sabi ng kapwa aktibista, "There is no Planet B!"

bakit natin sinisira ang planetang sarili

alternatibo na ba ang Mars, sa balita'y sabi

kaya Earth ay hinahayaang kainin ng bwitre

"There is no Planet B!", alagaan ang kalikasan

ito'y pamana natin para sa kinabukasan

huwag gawing basurahan ang Earth nating tahanan

gawin natin ang marapat para sa daigdigan

- gregbituinjr.

Muli akong mageekobrik

maglalakad ako upang mamulot ng basura

lalo't na't mga plastik na pwedeng iekobrik pa

mag-iikot sa bayan nang may magawa tuwina

kaysa nakatunganga sa panahong kwarantina

ang mga balutang plastik ay basta itinapon

istro, baso, at boteng plastik ang nais maipon

habang naglalakad, nag-iisip, naglilimayon

anong paksa ang itutula buong maghapon

di ko naman tinutularan si Samwel Bilibid

nakakulong sa paglalakad at ligid ng ligid

kung may dagat lang, lalanguyin ko ito"t sisisid

ngunit ngayon para sa paksa'y magmamasid-masid

di maaaring aktibista ka'y nakatunganga

maaari akong tumunganga pagkat makata

sa imahinasyon ay kinakatha na ang akda

at sinusulat sa kwaderno upang di mawala

sana'y makarami ng plastik na ieekobrik

gugupiting maliliit ang napulot na plastik

at sa boteng plastik nga'y muli akong magsisiksik

patitigasin ko itong parang hollow block o brick

ngayong lockdown, ganyan akong animo'y isang hangal

mabuti't di ko pa naiisip magpatiwakal

nais ko pa kasing makibaka para sa dangal

ng dukha laban sa namumunong utak-pusakal

- gregbituinjr.

Aktibista'y lumalaban sa terorismo

ako'y aktibista, lumalaban sa terorismo

pagkat hangarin ko'y isang lipunang makatao

na karapatan at dignidad ay nirerespeto

at walang pagsasamantala ng tao sa tao

na ang malasakit ay di yaong malas at sakit

di gaya ng ginagawa ng gobyernong malupit

nilalagay ng terorismo ang buhay sa bingit

lalo't terorismo ng estado'y nakagagalit

layunin ng aktibista'y makataong lipunan

kung saan nakikipagkapwa bawat mamamayan

nagpapakatao naman ang buong sambayanan

terorismo't pagsasamantala'y nilalabanan

hangad itayo ng aktibista'y lipunang wasto

at pinaninindigan ang makataong prinsipyo

tinig ng pinagsamantalahang dukha't obrero

kalaban ng mga tiwali, gahaman at tuso

nasa diwa'y aral ng mga bayani ng bayan

isinasapuso ang Kartilya ng Katipunan

papawiin ang pagsasamantala sa lipunan

na pribadong pag-aari'y ugat ng kahirapan

ako'y aktibistang lipunang makatao'y mithi

kaya ugat ng kahirapan ay dapat mapawi

ang pakikipagkapwa sa puso'y nananatili

ang pagpapakatao't dangal ay namamalagi

- gregbituinjr.

Tula yaong nagpapanatili sa katinuan

tula yaong nagpapanatili sa katinuan

kaya ngayon ay narito't nagsusulat na naman

kung di dahil sa pagtula, walang kinabukasan

baka matuluyan akong tumungong kamatayan

sa panahong kwarantina'y mabuti nang tumula

kaysa naman tumunganga't lagi na lang tulala

nag-iisip paano paunlarin ang Taliba

na pahayagan ng mga kasamang maralita

sulat ng sulat para sa lipunang makatao

upang matiyak din ang ninanasang pagbabago

isulat kahit pagkadapa't dugo'y sumasargo

isulat ang nasa diwa wala man sa huwisyo

ganito sa lockdown, nakakaburyong ngang talaga

subalit patuloy pa ring naglilingkod sa masa

nagpopropaganda pa rin kahit na kwarantina

oo, pagkat iyon ako, makata, aktibista

- gregbituinjr.

Ako'y aktibista

 Ako'y aktibista

ako'y aktibista, kalaban ng mga kriminal

pinaglalaban ang karapatang pantao't dangal

ng kapwa't sambayanan laban sa ganid at hangal

na namumuno sa bayan, lideratong pusakal

hangad naming aktibista'y lipunang makatao

na walang pagsasamantala ng tao sa tao

na dignidad at wastong proseso'y nirerespeto

at nakikipagkapwa sa bawat isa sa mundo

kaaway kami ng namumunong mapagmalabis

sa pwesto kaya dukha sa hirap na'y nagtitiis

kalaban kami ng mga tuso't gahamang burgis

na magpasasa't tumubo ng limpak lang ang nais

nakikiisa kami sa laban ng manggagawa

kaisa rin kami sa pakikibaka ng dukha

kakapitbisig kami ng hukbong mapagpalaya

upang makamit ng bayan ang asam na ginhawa

ang bayan at ang lipunan ay aming sinusuri

napagnilayan naming ang pribadong pag-aari

ang ugat ng kahirapan, nagpasulpot ng uri,

kaya may mapagsamantala't uring naghahari

ako'y aktibista, na kalaban ng mararahas,

hinahangad naming umiral ang pagiging patas,

karapatan, wastong proseso, lipunang parehas

walang mayaman o mahirap sa harap ng batas

sa pangarap na lipunang makatao'y marubdob

at luklukan ng lumang lipunan ay itataob

habang bulok na sistema'y sa putik isusubsob

habang lilipulin naman ang masasamang loob

aming itatayo'y isang makataong lipunan

na walang inaapi't pinagsasamantalahan

itatayo ang gobyernong walang katiwalian

at pakikipagkapwa ang panuntunan ng bayan

- gregbituinjr.

08.08.2020

Nilay sa paglisan

 Nilay sa paglisan

para lamang akong naghihintay ng kamatayan

doon sa malayong lugar na animo'y himlayan

tila ba yaon ay sementeryo na't pahingahan

payapang-payapa, malayo sa anumang laban

di ganito ang buhay at kamatayan kong asam

mamamatay lang ba ako sa sakit na natalos?

o mamatay akong sa noo'y may balang tumagos?

gayong nakibaka sa anumang pambubusabos

gayong sa bulok na sistema'y nakikipagtuos

at pinaglaban ang dignidad ng kapwa hikahos

nais kong mamatay sa laban, sa pakikibaka

di sa payapang lugar na buhay mo'y binalasa

nais kong mamatay, di sa sakit, kundi sa bala,

na nakibaka para sa panlipunang hustisya,

na ginawa ang layon para sa obrero't masa

sana'y matupad ang kamatayan kong ninanais

at nasa aktwal na laban pag tuluyang nagahis

tiyaking sapol, nang di na mabuhay pagkat daplis,

na ako'y aktibistang nakibakang labis-labis

na ang makata'y naglingkod sa kabila ng hapis

sinong makapagsasabing paano ba mamatay?

sinong magsasabing paano ako mamamatay?

kundi ang taong sasadyain kang kitlan ng buhay

kung anuman ang mangyari, saanman humandusay

nawa'y ilibing ng maayos ang iwi kong bangkay

- gregbituinjr.

08.08.2020

Tibak sa gabay ng Kartilya ng Katipunan

  "Ang buhay na hindi ginugol sa isang malaki at banal na kadahilanan ay kahoy na walang lilim kundi man damong makamandag." ~ unang taludtod ng Kartilya ng Katipunan

tibak akong nabubuhay sa gabay ng Kartilya

ng Katipunan at kumikilos para sa masa

na ipinaglalaban ang panlipunang hustisya

asam na ginhawa'y kamtin ng bayang umaasa

ayokong matulad lang sa kahoy na walang lilim

na iwing buhay nga'y payapa ngunit naninimdim

ako'y aktibista, abutin man ng takipsilim

kumikilos kaharapin man ay ubod ng talim

pariralang "Iisa ang pagkatao ng lahat!"

ay mula kay Gat Emilio Jacinto na sumulat

ng akdang Liwanag at Dilim na sadyang nagmulat

sa akin at sa iba nang ito'y aming mabuklat

kaya ang pagtatayo ng lipunang makatao

ay pangarap na ipinaglalaban ng tulad ko

sino bang di kikilos kung pangarap mo'y ganito

na walang pagsasamantala ng tao sa tao

kaya buhay ko'y laan na sa marangal na layon

kaya sosyalismo ni Jacinto'y ginawang misyon

sakali mang tumungo sa madugong rebolusyon

ay masaya na akong mamamatay kahit ngayon

- gregbituinjr.

Oo, kaming aktibista'y mapang-usig

 oo, mga aktibistang tulad ko'y mapang-usig

lumalaban upang mapagsamantala'y malupig

nakikibaka upang hibik ng api'y marinig

sa manggagawa't dukha'y nakikipagkapitbisig

inuusig namin ang paglabag sa karapatan

at mga pagyurak sa dignidad ng mamamayan

nakikibaka para sa hustisyang panlipunan

lumalaban sa mga kapitalistang gahaman

hangad naming itayo ang lipunang makatao

na walang pagsasamantala ng tao sa tao

na karapatan at dignidad ay niterespeto

na ginagalang ang due process o wastong proseso

nakikibaka laban sa pribadong pag-aari

pagkat ugat ng kahirapan at pang-aaglahi

inuusig ang mga mapang-api't naghahari

at nilalabanan ang mapagsamantalang uri

oo, kaming mga aktibista'y tinig ng dukha

nakikibakang kakampi ng uring manggagawa

kaming tibak na kawal ng hukbong mapagpalaya

upang makamit ng bayan ang asam na ginhawa

- gregbituinjr.

Matapos lang ang lockdown

 matapos lang ang lockdown ay babalik ng Angono

sa Mahabang Parang na dating pinamugaran ko

at doon sa kapwa dukha'y muling magseserbisyo

habang tinataguyod ang niyakap kong prinsipyo

magiging katuwang muli ng kapwa mahihirap

na sinasalita'y unawa ko't katanggap-tanggap

doon, magsusulat muli't patuloy ang paglingap

at bilang lider-maralita'y doon mangungusap

ngayon ay nasa malayong iba ang kamalayan

iba ang kultura, walang mga isyu o laban

sayang lang kung tibak kang dito na maninirahan

sa payapang nayon na prinsipyo mo'y natabunan

ako'y aktibista, babalik ako sa labanan

ang tulad kong tibak ay nababagay sa lansangan

ayoko sa payapang lugar na pahingahan lang

lugar na tila naghihintay lang ng kamatayan

di ko nais magtagal dito sa payapang nayon

di rito ang lunsaran ng asam na rebolusyon

ang buhay ko'y nasasayang sa payapang maghapon

mabuti nang umalis upang tuparin ang misyon

- gregbituinjr.

Partisipasyon sa kilusang masa ngayong lockdown

 mabuting sa kilusang masa'y may partisipasyon

at tuloy-tuloy kaysa nakatunganga maghapon

ayoko namang nakatanghod lang sa telebisyon

habang nag-iisip saan kukunin ang panglamon

pagkat nakakaburyong ang panahong kwarantina

mabuti't nakaugnay pa rin sa kilusang masa

at nakakapaglingkod pa rin ang tangan kong pluma

ang magsilbi sa masa'y tungkuling dama ko'y saya

patuloy lamang ako sa gawaing pagsusulat

anumang pakikibaka'y inaalam kong sukat

kung may paglabag sa karapatang dapat maungkat

ay dapat masaliksik upang ito'y isiwalat

subalit wala namang kita sa pagsusulat ko

gaano man ako kasipag sa gawaing ito

ngunit ito'y tungkulin kung saan masaya ako

lalo't ako'y manunulat, makata hanggang dulo

magsulat para sa masa'y niyakap kong tungkulin

habang naninindigan at yakap ang adhikain

sapagkat ako'y tibak, ito'y tapat kong gagawin

para sa masa'y maghahanda lagi ng sulatin

- gregbituinjr.

Paso na ang aking pasaporte

 Agosto sais, limang taon nang nakararaan

nang pangatlo kong pasaporte'y natanggap ko naman

kaya muling nakapaglakbay at nangibangbayan

ah, kaysarap gunitain ng panahong nagdaan

limang taon na'y lumipas, pasaporte'y paso na

dalawang bansa'y narating niyon, una'y sa Tsina

lumapag iyon sa Ghuangzhou, sa paliparan nila,

at dumiretso tungo sa destinasyon kong Pransya

dahil sa Climate Walk kaya muli may pasaporte

sa di pa narating na bansa'y nakapagbiyahe

upang gampanan ang misyon kung saan napasali

ipanawagan ang "Climate Justice" sa pilgrimahe

dahil naglakad mula Luneta hanggang Tacloban

mula umpisa hanggang matapos,  walang uwian,

na pasaporte ko upang isama sa lakbayan,

mula Lyon hanggang Paris, at saksi sa COP Twenty One

ngayong Agosto 6, paso na ang pasaporte

at isang alaala na lang ang mga nangyari

sa Japan, Thailand, Burma, Tsina, Europa ang huli

sana, minsan pa, muli akong makapagbiyahe

- gregbituinjr.

08.06.2020

Nilay sa ika-75 amibersaryo ng pagbagsak ng bomba atomika

Nilay sa ika-75 amibersaryo ng pagbagsak ng bomba atomika

paggunita sa anibersaryong pitumpu't lima

ng pagbagsak ng anong tinding bomba atomika

na pumaslang ng maraming tao sa Hiroshima

at Nagazaki, libu-libo'y naging hibakusha

natapos ang Ikalawang Daigdigang Digmaan

ang gerang nilahukan ng imperyalistang Japan

bilang isa sa Axis, pati Italya't Aleman,

upang palawakin ang sakop nila't kalakalan

kayraming namatay, kayraming naging hibakusha

o nabuhay sa epekto ng bomba atomika

lapnos ang balat, katawan ay halos malasog na

animo'y wala nang buhay ngunit humihinga pa

mayoryang biktima'y mga inosenteng sibilyan

nangyaring iyon ay kakaiba sa kasaysayan

ng sangkatauhan, di dapat maulit na naman

lalo't may sandatang nukleyar sa kasalukuyan

"never again sa nukleyar", panawagan nga nila

na dapat dinggin para sa panlipunang hustisya

"nuclear ban treaty" hibik ng mga hibakusha

silang nabubuhay sa mapait na alaala

ngayong araw na ito, sila'y ating gunitain

na pawang biktima ng karumal-dumal na krimen

o isang desisyon upang digmaan ay pigilin

ah, nawa'y di na maulit pa ang nangyaring lagim

- gregbituinjr.

08.06.2020

Ang pagbabaraha

sinusugal ko na nga buhay ko para sa masa

bakit aaralin ko pa ang laro sa baraha

di pa ba sapat na marunong akong bumalasa

bakit aaralin ko pang maglaro ng baraha

simple lang ang sagot mo, upang may magawa tayo

bakit baraha, pwede namang magbasa ng libro

katuwaan lang naman, malay mo, baka manalo

e, ano kung manalo, pampatay oras lang ito

gamitin natin ang gintong oras kung anong tama

baka may maiambag pa tayo sa ating bansa

kaysa magbaraha't gumawa upang may magawa

pag nauwi sa sugal, baka pamilya'y isangla

hayaan mo nang di ako matutong magbaraha

baka iwing buhay ko pa ang aking mabalasa

baka pag nahasa rito'y hanap-hanapin ko na

matututo nang magsugal, pabarya-barya muna

pag may nanghamon, aba'y lalaban na sa sugalan

taya kung taya, hangga't bulsa'y naritong may laman

sa una'y pinadama, kayraming napanalunan

sa susunod ay talo na, salapi'y naubusan

- gregbituinjr.

Nakakatamad man ang umagang kaylamig

minsan nga'y nakakatamad ang umagang kaylamig

subalit dapat bumangon kahit nangangaligkig

upang ihanda ang almusal, dapat nang tumindig

igalaw-galaw ang ulo, katawan, paa't bisig

dapat nang kumilos kahit umaga'y anong ginaw

minsan, mapapabangon agad sa madaling araw

upang umihi't di makadama ng balisawsaw

matapos iyon, mag-ehersisyo't gumalaw-galaw

kakainin ang bahaw at tirang ulam kagabi

pagkat nakagugutom din ang pagmumuni-muni

makikinig sa mga ulat, balita't sinabi

baka maitula ang anumang tagong mensahe

mabubusog, magpapahinga, magbabasa-basa

maglampaso, magluto, magsaing, bago maglaba

magsepilyo, maligo, magpunas gamit ang twalya

magbihis, mag-ekobrik, sa tanim ay bibisita

- gregbituinjr.

Ang pagkaing pam-budgetarian

laging handa ko'y talbos, o kaya'y tuyo't kamatis

pagkat pagiging vegetarian na'y yakap ko't nais

pagkat ako'y budgetarian ding di dapat magtiis

isda't gulay lang, karne sa sistema na'y inalis

habang nagkakarne pa rin ang pamilya't si misis

ako'y pinagsamang vegetarian at budgetarian

na bagong sistema upang lumakas ang katawan

walang taba ng baka, baboy, manok, walang laman

nakakapagtipid at nakakapag-ipon naman

lalo't tulad ko'y sakbibi pa rin ng karukhaan

vegetarian, budgetarian, dapat ipagmalaki

kumbaga sa pananim, marami kang maaani

sa paglilingkod sa bayan, lalong magkakasilbi

pagkat lulusog ang katawan, panay pa ang muni

di basta magkakasakit, tangi kong masasabi

- gregbituinjr.

Pakiramdam ko'y puputok ang aking mga ugat

pakiramdam ko'y puputok ang aking mga ugat

lalo't nadaramang palamunin lang at pabigat

tila paslit akong inihihimutok ang sugat

na ilang araw lang naman ito'y magiging pilat

nadama sa kwarantina'y di dapat ipagtampo

walang kinikita gayong wala namang negosyo

wala ring sinasahod gayong di naman obrero

masipag sa gawaing bahay, di man naempleyo

may pinagkakaabalahan namang pahayagan

na nalalathala dalawang beses isang buwan

na paksa'y sinasaliksik at pinag-iisipan

na buong dalawampung pahina'y dapat palamnan

bawat araw nga, dalawang tula'y dapat malikha

minsan isa, tatlo, basta't dalawa'y itinakda

sa gawaing bahay at ekobrik nga'y nagkukusa

sa pagsusulat lang madalas napapatunganga

ayokong ituring na pabigat o palamunin

kung iyan ang palagay o tingin nila sa akin

mabuting mawala na't ako'y kanilang patayin

upang mapawi ang sumbat na di ko kakayanin

- gregbituinjr.

Parinig at pag-iipon

pag-iipon laban sa sistemang kapitalismo
mag-ipon nang makapag-organisa ng obrero
mag-ipon habang nasa kwarantina pa rin tayo
kung paano makaipon, pag-isipang totoo

magkatrabaho'y laging pinaririnig sa akin
dapat daw permanenteng trabaho'y aking maangkin
noon, ako'y permanente'y nilayasan ko pa rin
pagkat ano bang esensya ng trabahong alipin

wala kasing sahod kaya laging pinariringgan
ngunit pananaw nila'y akin namang ginagalang
pagiging Katipunero'y nasa ugat ko lamang
kaya laging nasa isip ay paglaya ng bayan

parinig naman nila'y tila naging inspirasyon
paano ba mag-iipon para sa rebolusyon
paano mag-iipon upang pondohan ang layon
pag-aralan itong mabuti't simulang mag-ipon

maghahanap ng paraan para sa maralita
huwag lang makuntento sa paggawa ng Taliba
paano ba popondohan ang pagkilos ng dukha
ito'y dapat pagnilayan ng buong puso't diwa

mula sa parinig, pulos parinig ng parinig
mag-iipon habang mga dukha'y kakapitbisig
kung salapi'y galak, ito'y gamitin ding pang-usig
at mga kuhila't mapagsamantala'y malupig

- gregbituinjr.

Mahirap mang maging pultaym

pultaym na wala mang kita'y patuloy sa pagsulat
pultaym mang walang sahod, patuloy na nagmumulat
ganyan ang aking buhay-tibak, di mo man dalumat
mahalaga, prinsipyo't adhika'y maisiwalat

sulating patula ang nasa tiyan, puso't diwa
saanman naroroon, tutuparin ang adhika
bilang makata't kawal ng hukbong mapagpalaya
nilay ng nilay, sulat ng sulat, gawa ng gawa

may gawain bilang pultaym kahit na kwarantina
basahing muli ang yakap na ideyolohiya
rebyuhin din ang mga aklat at akdang nabasa
magsulat ng polyeto't ipalaganap sa masa

organisahin pa rin ang kapwa obrero't dukha,
na lipunang mapagsamantala'y dapat mawala;
lipunang makatao'y manggagawa ang lilikha
at isang bagong sistema'y itatayo ng madla

sa buhay na ito'y iyan ang munti kong pangarap
na diwang malaya't makatao'y ipalaganap
sa kabila ng pagiging pultaym, puspos ng hirap
ay patuloy sa paggampan ng misyon at paglingap

- gregbituinjr.