Ang nasa loob

minsan, hayaan mong sabihin ko ang nasa loob

kaysa makitang aking ulo'y laging nakasubsob

dahil sa gawaing nasa puso, ako'y marubdob

minsan nga, pag umulan, sa iba'y makikisukob

nadarama ko ngayon ay kawalan, pagkahungkag

pag-eekobrik ko'y pagmumukmok, di mapanatag

nilabhan ay kaytagal matuyo, nababagabag

sa bawat tilamsik ng mantika'y di makasalag

pinupulikat dahil sagad sa buto ang lamig

kaya tuwing madaling araw, binti'y namimitig

habang nasa isip ang lamlam ng bawat mong titig

pati indayog ng tinig mo'y kaysarap marinig

ngiti ko'y masisilayan mo sa bawat umaga

nasa silong at ang sahig ay lilinisin muna

kukusutin, sasabunin ang naroong labada

magbabanlaw, maliligo, maghihilod tuwina

subalit pare-pareho na lang ang bawat araw

nais ko nang hilahin ang bawat gabing kaypanglaw

damit ko'y nais kong baligtarin, baka naligaw

sa matematikang sinusuri'y tila lumabnaw

narito nga't nasasaloob ko'y nais ilabas

habang pinagmamasdan ang gumapang na ilahas

tila baga may ibinubulong ang mga pantas

na dapat nang itayo ang isang lipunang patas

- gregoriovbituinjr.

Pag nahalal ka

pag binigyan ka ng pambihirang pagkakataon

na mahalal ng kasapian sa isang posisyon

huwag mo itong pabayaan, huwag maglimayon

kundi gampanan mong mabuti ang tungkuling iyon

mabuhay ka't nahalal ka sa posisyong iyan

tandang mayroon kang karapatan sa pamunuan

kinilala ng marami ang iyong kakayahan

lalo na't di ka paslit na basta aayaw na lang

pagtangan mo sa tungkulin ay iyong pagbutihin

ang posisyon mo'y pag-aralan, anong dapat gawin

kung may problema man, kolektibo itong lutasin

huwag basta kakalas dahil lang may suliranin

gago ka kung magre-resign ka lang, putanginamo

sana noong una pa'y di mo na tinanggap ito

sana noong una'y di ka na nagpahalal dito

maliban kung nadisgrasya't di makapagtrabaho

di basta-basta ang oportunidad na maboto

huwag mong balewalain ang desisyon ng tao

tinanggap mo na ang posisyon, pahalagahan mo

gampanan mong husay hanggang matapos ang termino

- gregoriovbituinjr.

Balintuna

Balintuna

noon at ngayon, may tinutumba dahil sa tokhang

maraming natutuwa sa ginagawa ng halang

ngunit nang minamahal na nila ang tumimbuwang

sila'y dagling napoot, buhay daw ay di ginalang

- gregoriovbituinjr.

Noon

noon nga'y sinisipat-sipat ko ang isang buko

habang nangangati nang kalabitin ang gatilyo

ngunit aba'y sayang naman ang pinupuntirya ko

baka may tubig pa yaong titighaw sa uhaw ko

noon, binubutingting ko't nililinis mabuti

ang loob ng kwarenta'y singko at mahabang riple

habang may kwarenta pesos na nilagang kamote

na kinukukot, huwag lamang uutot sa tabi

noon nga'y maraming nababalitang agaw-armas

na ginagamit marahil ng iba sa pag-utas

habang ako naman ay namimitas ng bayabas

tila mas masarap ang sinigwelas kaysa ubas

noon, hinihimas-himas ko yaong eskopeta

nakatingala sa langit, may dumaang kometa

dahil sa kamote, ako'y nagtungo sa kubeta

maya-maya'y uminom na rin ng isang tableta

- gregoriovbituinjr.

Ako'y kawal-mandirigma ng kilusang paggawa

ako'y kawal-mandirigma ng kilusang paggawa

sa isang kawal, una lagi'y tungkuling panata

tulad sa sundalo, una ang sinumpaang bansa

tungkulin ko'y dapat tupdin bilang mapagpalaya

kaya anong ginagawa ko sa malayong pook?

na sa kwarantina'y mag-ekobrik lang at magmukmok?

bilang kawal ng hukbong mapagpalaya'y kalahok

upang ilagay ang uring manggagawa sa tuktok

iyan sa higit dalawa't kalahating dekada

kong pagkilos kasama ang dukha, obrero't masa

misyon sa kauri'y mag-organisa't magdepensa

upang kamtin ng bayan ang panlipunang hustisya

kaya dapat gampanang husay ang aking tungkulin

balikan ang kolektibo't ang mithi'y sariwain

upang katungkulan ay tuluyan pang paghusayin

at pagdepensa sa aping masa'y tiyaking tupdin

- gregoriovbituinjr.

Bilang halal na sekretaryo heneral

nananatili pa akong sekretaryo heneral

pinunong mayorya ng kasapian ang naghalal

isa ring tungkulin ko ang pagiging paralegal

ngunit iniiwan ang pinamumunuan, hangal

tama ba para sa hinalal ang ganitong asal?

tatawanan ako pag ganito ang kaasalan

na sa aking pagkatao'y masamang marka naman

baka di na nila ako pa'y pagkatiwalaan

pagkat mismong tungkulin ko'y aking pinabayaan

pag ganito na, sa pagkatao ko'y kahihiyan

dahil ako'y halal, dapat ko lamang pangunahan

ang kasapian sa mga gawain, katungkulan,

isyu'y pag-usapan, misyon ay isakatuparan

ang tungkulin ko'y dapat tapat kong ginagampanan

ang prinsipyong tinanganan ay dapat panindigan

bagamat di ako nagpabaya sa ating dyaryo

dapat pa ring asikasuhin ang maraming kaso

kaya sa mga kasapi, ako'y hintayin ninyo

di umaatras sa nakaatang na tungkulin ko

gumagawa lang ng paraang makabalik ako

bilang inyong hinalal na sekretaryo heneral

at sa aking pinagsanayan bilang paralegal

kung di ko magagampanan ang tungkulin kong halal

dapat lang parusahan ako ng sanlibong buntal

pagkat di marapat tularan ang tulad kong hangal

- gregoriovbituinjr.

* Ang may-akda ang kasalukuyang sekretaryo heneral ng pambansang organisasyong Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML) mula Setyembre 2018, at kasalukuyang sekretaryo heneral din ng Ex-Political Detainees Initiative (XDI) na nahalan ng dalawang beses, Hulyo 2017, at Disyembre 2019). Siya ay sekretaryo naman ng history group na Kamalaysayan (Kaisahan sa Kamalayan sa Kasaysayan) mula 2017 hanggang kasalukuyan.

Pagbalik sa dating ako

pinuntahan ko ang Baguio, walang bus sa terminal

nais kong umalis ngunit walang bus sa terminal

bakit nais ng tadhanang ako rito'y magtagal

pag nanatili pa rito'y baka magpatiwakal

puntahan lamang ito ng turistang namamasyal

kung di ka tagarito, baka di ka rin tumagal

iba ang wika, payapang-payapa, amoy banal

akong tambay ng Quiapo'y tila isang pusakal

bawal mag-kompyuter ang manunulat na tulad ko

sayang daw ang kuryente't wala rin daw sweldo rito

tingin pa'y pulos pesbuk lang daw imbes magtrabaho

pati pag-eekobrik ko sa silong pa'y punado

umagang gigising, maglalaba, maglalampaso

sa hapon, magsasaing, magluluto, magpiprito

sa gabi'y tinitiyak na malinis ang lababo

ginagawa ang dapat sa araw ko't gabi rito

subalit sadyang iba na ang aking pakiramdam

kaya nais ko na talagang dito'y magpaalam

pakitungo naman nila sa akin ay kay-inam

ngunit puso ko'y wala rito, ako'y nagdaramdam

nais kong bumalik sa lungsod, doon sa Angono,

Antipolo, Binangonan, Tanay, Quiapo, Tondo

upang magawa ang dati't mga plano kong libro

upang sarili'y manumbalik, ako'y maging ako

- gregoriovbituinjr.

Ako'y isang dalagang ina

ako'y isang dalagang ina, narito't tulala

kwento ko sana'y unawain habang lumuluha

sa gitna ng pagdurusa'y nabuntis akong bigla

pagkat tatlong lalaki noon yaong gumahasa

di ko malaman bakit iyon sa akin nangyari

bakit sa pagdurusa't ngitngit ako na'y sakbibi

sino bang sisisihin ko, ang akin bang sarili?

gayong di ako mababang lipad na kalapati

doon nga sa restoran kong pinagtatrabahuhan

ay maraming nanliligaw, mahirap at mayaman

may nabasted din ako, mayroong nagalit naman

hanggang may tumangay sa akin, ako'y piniringan

nagpipiglas ako subalit ako'y pinagsuntok

sa tiyan, ginahasa ako't tuluyang nalugmok

ang puri ko'y winasak ng mga hayok na hayok

sayang-saya pa silang sa loob ko'y nagpaputok

ilang araw at buwan ang lumipas ay buntis din

hanggang sa isilang ang batang di sana sa akin

wala akong magawa, pabayaan siya'y krimen

tanging nagawa'y sigaw: hustisya para sa akin!

- gregoriovbituinjr.

Ako'y parusahan kung nagtaksil

kahit magtinda ako rito ng kung anu-ano

hungkag ang buhay kahit dito makapagtrabaho

hungkag ang buhay dito, iyon ang nadarama ko

pagkat di na ako ang ako, oo, dating ako

tulad ko'y isang mandirigmang wala sa labanan

habang mga kasama'y nangangamatay sa laban

ramdam kong sa matinding digmaan ako'y nang-iwan

gayong dapat laban ay aking pinangungunahan

sekretaryo heneral? nang-iiwan ng kasama?

ang dapat sa mga tulad ko'y magpakamatay na!

sayang ang pakikibakang halos tatlong dekada

kung mauwi lang sa wala! ako ba'y inutil na?

dapat umuwi sa pinagsilbihang sambayanan

lalo't retirement sa tulad ko'y isang kaululan

di pa nananalo ang rebo'y agad kong iiwan?

sa ginawa kong ito, nais kong maparusahan!

pagkat di ako traydor, ayokong tawaging taksil

bala sa ulo'y sapat upang buhay ko'y makitil

ito ang kahilingan ko kung ako'y isang taksil

gawin akong halimbawa upang iba'y masupil

- gregoriovbituinjr.

Pagtahan sa libingan

ang kinalalagyan ko ngayon ay isang libingan

payapang-payapa, pulos na lang katahimikan

isang palamunin at pabigat lang sa tahanan

dapat ko nang bumalik sa pagsisilbi sa bayan

nakakulong lang ako sa payapang sementeryo

kunwari na lang ang ngiti't tuwang nadarama ko

ang esensya ng buhay na hanap ko'y wala rito

lalo't tibak akong mayroong adhika't prinsipyo

para na lang ako ritong naaagnas na bangkay

pag tumagal pa rito'y baka na magpakamatay

ang kwarantinang ito sa utak ko'y sumisinsay

pinapalakol ang ulo kong di na mapalagay

kain, tulog, mag-ekobrik, palamunin, pabigat

walang karamay, walang kausap, sa kita'y salat

wala ring magpayo mula sa kolektibong mulat

baka di pa tapos ang taon, buhay ko'y masilat

bilang makatang tapat sa pagtula'y aking hiling

ilibing akong ang kasama'y Alagad ng Sining

sa sementeryo ng Angono nais kong malibing

dalawang Alagad ng Sining doon makapiling

- gregoriovbituinjr.

Matagal na akong patay

matagal na akong patay, ngayon lang napagnilay

mula nang mapadpad sa lugar na ito na'y patay

di na ako ang dating ako noong nabubuhay

tila sa sementeryong tahimik na nakahimlay

patay na pala ako, ngayon ko lang napag-isip

kaya pala aking dibdib ay laging nagsisikip

sa anim na buwang lockdown, di ko lubos malirip

na narito pa rin akong tila nananaginip

ako pala'y patay na, ngayon nga'y napagtanto ko

di na ako ang ako pagkat kayraming nagbago

nasa isang lugar akong animo'y sementeryo

payapang-payapa, di nababagay sa tulad ko

lalo't ako'y aktibistang dapat nasa labanan

nag-oorganisa ng dukha't kapwa mamamayan

bakit ba ako napadpad sa payapang kulungan

kung tatagal pa rito'y isa itong kamatayan

di na ako ang ako kung dito'y mananatili

sa sementeryong buhay kong sadyang nakamumuhi

uuwi ako sa sambayanan, sa aking uri

at doon ay sumigla at mabuhay na mag-uli

- gregoriovbituinjr.

Liham

Liham

sinta ko't aking katalamitam

natanggap mo ba ang aking liham

sa iyo'y nais kong ipaalam

ang tulang nilikha kong kay-inam

kung hindi pa'y bakit magdaramdam

ang pusong pagsinta'y di maparam

baka sa koreo pa'y nabalam

ngunit ako'y walang agam-agam

sana sa koreo'y di masamsam

sino bang sa tula ko'y kakamkam

nagmamakata kahit di paham

sana tula ko'y di mauuyam

tula'y tunghayan mo'y aking asam

tulang pag binasa'y kaylinamnam

tulang sa tamis ay nilalanggam

kung mainit man ay maligamgam

- gregoriovbituinjr.

Basura

Basura

masdan mo't kayrami pa ring nagtatapon sa kalye

wala bang naninita kaya sila'y nawiwili?

kung di mo kayang maglinis, huwag ka nang magdumi

di ba't ganitong panuntunan ay napakasimple?

itapon mo ang basura mo sa tamang tapunan

ibulsa muna kung walang makitang basurahan

di ba't ang mundo o bansang ito'y ating tahanan?

bakit mo naaatim na tahanan mo'y dumihan?

bakit simpleng disiplina'y di mo pa rin magawa

para kang dagang anong saya nang wala ang pusa

subukan mo kayang maging magandang halimbawa

na mga basura mo'y binubukod mo pang tama

ang nabubulok sa hindi'y iyong paghiwalayin

maeekobrik mo pa ang plastik na iipunin

ang papel ay maaaring ibenta't kikita rin

nabubulok ay ibaon sa lupa't pataba rin

iresiklo mo ang basurang kayang maresiklo

may karatula pa ngang "Basura mo, linisin mo!"

at mayroon ding paalalang "Tapat ko, linis ko!"

mga simpleng payo lamang ito't kayang kaya mo

- gregoriovbituinjr.

Pagpupugay sa kapwa organisador

ako'y isang organisador saanman mapadpad

itinataguyod ang layon at sistemang hangad

sa misyong ito'y dapat may tikas at abilidad

prinsipyong yakap mo sa masa'y iyong ilalahad

ikinakampanya'y isang makataong lipunan

kung saan walang pagsasamantala't kaapihan

inaalam ang mga problema't isyu ng bayan

kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan

hangarin ng organisador ay pagkakaisa

at pagkapitbisig ng di lang isa o dalawa

kundi ng libu-libo, kundi man ng milyong masa

upang tuluyang baguhin ang bulok na sistema

yakap niya ang prinsipyo ng uring manggagawa

at tungkulin nito bilang hukbong mapagpalaya

alay ng organisador ang buhay, puso't diwa

tungo sa pagdurog sa mga ganid na kuhila

mabuhay kayong mga organisador ng bayan

nagsasakripisyo sa adhikang may katuturan

kumikilos upang bulok na sistema'y palitan

at makamit ng bayan ang hustisyang panlipunan

- gregoriovbituinjr.

Pagkaburyong

dahil sa kwarantina'y para akong nakakulong

nadarama lagi'y pagkainis at pagkaburyong

ang nais ko na'y makalaya sa kulungang iyon

baka di kayanin, magpatiwakal lang paglaon

walang trabaho, walang kita, isang palamunin

ayokong maging pabigat lang, sarili'y lupigin

di sapat ang ekobrik at Taliba kong tungkulin

sa lugar na kinasadlakang tila dayuhan din

dapat salita sa lugar na ito'y kabisado

dahil pagtatawanan ka pag di mo alam ito

dahil sa wika'y di ako matanggap sa trabaho

gayong kahit mabigat, trabaho'y papasukin ko

sa lugar na ito'y kayang makipagsapalaran

ang di ko kaya'y maturingang isang pabigat lang

kaya mga susunod kong hakbang ay pag-isipan

magtagal pa rito, magbakasakali, lumisan?

upang di tuluyang mabaliw, dapat nang magpasya

lalayo ako sa lugar na di ako kilala

na kinapadparan ko dahil sa aking asawa

ayokong maging pabigat, lalo't dama na'y dusa

madalas nga'y di na ako kakain ng hapunan

sapat na ang kaunting almusal at tanghalian

sa gabi'y huhugasan ang kaldero't pinagkainan

upang ang pagiging pabigat ay di maramdaman

pagtula-tula ko'y sapilitan na lang, di sapat

dahil buryong na ako, palamunin pa't pabigat

di na kaya ng utak kong tumagal ditong sukat

baka magpatiwakal lang, di na makayang lahat

- gregoriovbituinjr.

PS.

di ko naman iiwan ang aking mutyang asawa

sakaling umalis at sa dating lungsod pumunta

pag maayos na ang lagay ko'y kukunin ko siya

nang sa lugar kong pinuntahan, muling magkasama

Bakit dapat malinis at tuyo ang ekobrik?

natirang sarsa sa balutang plastik ay kaytindi

kaya hugasan at tanggalin ang basurang kayrami

at patuyuin itong nalutan ng ispageti

upang iekobrik, ito ang aking sinasabi

imbes itapon sa basura'y gupit-gupitin

ang malinis at tuyong plastik nating sisiksikin

sa boteng plastik na dapat tuyo't malinis man din

bakit dapat tuyo't malinis? aking sasagutin

kung may tira-tirang kanin, latak, amag o sarsa

doon sa ekobrik, may mabubuhay na bakterya

paano kung ekobrik ay ginawang istraktura

tulad halimbawa'y plano nating silyang panlaba

ekobrik mo'y gawing brick na sadyang patitigasin

pulos plastik ang laman, walang bato o buhangin

upang maging silya, pitong ekobrik pagdikitin

ng silicon sealant na sa dugtungan, kaytibay din

kung may bakterya, silya mo'y madaling masisira

unti-unti nilang sisirain ang iyong gawa

baka sa paglalaba mo'y mabigatan, magiba

masasaktan ka o kaya'y pag naupo ang bata

kung di man silya o lamesa ang iyong gagawin

kundi ipandidispley mo lamang sa iyong hardin

basa't maruming plastik ay maieekobrik din

kaya depende sa plano saan mo gagamitin

- gregoriovbituinjr.

Ang Libog, Albay pala noon ay hindi ang Libon, Albay ngayon

ANG LIBOG, ALBAY PALA NOON AY HINDI ANG LIBON, ALBAY NGAYON

Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Para akong nabunutan ng tinik, dahil natagpuan ko ang isang bagay na dapat mabatid sa kasaysayan, dahil sinabihan ako ng mali noon, na ngayon ay tama pala. Sa saliksik ko noon na pinamagatan kong "Ang limang anak ni Gat Andres Bonifacio", ay nabanggit ko ang Libog, Albay, na sinipi ko para sa artikulo.

Ayon sa pahina 4 ng aklat na "Si Andres Bonifacio at ang Himagsikan", ni Jose P. Santos, "Noong 1894 o 1895, si Andres Bonifacio ay nagtungo sa Libog, Albay, kasama ang mananaysay na Amerikanong si John Foreman na isa sa kanyang matalik na kaibigan at kapalagayang loob. Sinasabi ni Dr. Jose P. Bantug na siya kong pinagkakautangan ng mga ulat na ito, na si Andres Bonifacio ay nagkaroon doon ng kasintahan na nagngangalang Genoveva Bololoy at dito'y nagkaroon siya ng isang anak na babae na pinanganlang Francisca."

Nagtungo si Bonifacio sa Libog, Albay, at hindi sa Libon, Albay. Dahil naisulat ko ang Libog, may nagkomento sa facebook ng ganito, "Tanga! Libon, hindi Libog." Kaya agad ko iyong pinalitan ng Libon, at binura ang komentong iyon. Tulad ko, hindi rin niya alam na may Libog, Albay pala noong panahon ni Bonifacio. Ilang buwan nang nakalipas, hanggang sa aking pagbabasa ay nakita kong talaga palang may Libog, Albay, na kaiba sa Libon, Albay. Nilitratuhan ko iyon bilang patunay.

Sa Codebook ng 2020 Census of Population and Housing, na gamit ni misis ngayon bilang isa sa census area supervisor ng PSA (Philippine Statistics Authority), nakatala sa pahina 14 nito, sa ilalim ng lalawigan ng Albay ang mga bayang LIBON at SANTO DOMINGO (LIBOG). Doon ko napagtanto na tama pala ang nakasulat sa aklat ni Santos tungkol sa ulat niya kay Bonifacio, at hindi iyon typographical error o kamalian sa pagtipa sa makinilya. Nagtungo si Bonifacio sa Libog, Albay, na ngayon ay Santo Domingo na, at hindi sa Libon, Albay.

Nagsaliksik pa ako. Ayon sa Wikipedia, "The town of Santo Domingo was originally named Libog. Albay historians say that there were a number of stories on the origin of the name Libog. One version is that libog was derived from the Bikol word labog meaning "unclear water" for there was a time when no potable water was available in the locality. Another has it that the town might have been called after labog (jellyfish), which abound in its coastal water. Libod (behind) is another version because the town’s position is behind the straight road from Legazpi to Tabaco across Basud to Santa Misericordia."

Kaya sa Libog, Albay nagtungo noon si Bonifacio, at hindi sa Libon, Albay, na kilala natin ngayon. At marahil ay sa bayan ng Santo Domingo matatagpuan ang mga apo ni Bonifacio kay Genoveva Bololoy, at hindi sa Libon.

Sa puntong ito, aayusin ko't iwawasto na rin ang nauna kong naisulat sa artikulo kong nabanggit.

Taospusong pasasalamat sa misis kong si Liberty at sa PSA sa saliksik na ito, at talagang malaking tulong ito sa pagwawasto ng ilang detalye sa kasaysayan ng ating bayan. Mabuhay kayo!

Pinaghalawan:

aklat na "Si Andres Bonifacio at ang Himagsikan" ni Jose P. Santos, nalimbag noong 1935

ang Codebook ng 2020 Census of Population and Housing ng Philippine Statistics Authority (PSA)

http://mgakatipunero.blogspot.com/2019/12/ang-limang-anak-ni-gat-andres-bonifacio.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Santo_Domingo,_Albay

Mga hagip sa balintataw

minsan, di mo mapagtanto ano bang dapat gawin

pagkat kung anu-ano ang mga alalahanin

ang sumagasa sa diwang di kayang sawatain

ng sinumang anyubog na nais akong bakbakin

animo'y may karibal sa inaasam kong mutya

at naroong nagluluksuhan sa aking haraya

tigib ng pagsuyong hinarana ko ang diwata

ngunit may iba ngang pinupukol ako ng kutya

kaya iniisip ko na lang gumawa ng wasto

upang wala namang makaaway kahit na sino

lalo't itinataguyod ko'y pagpapakatao

at pagtayo ng sistemang tunay ang pagbabago

tatag ko'y hinango sa Kartilya ng Katipunan

at halimbawa rin ng dakilang kabayanihan

ng mga bayaning ang dugo'y tumigis sa bayan

dahil ipinaglaban ang tunay na kalayaan

- gregoriovbituinjr.

Ang tindig ng tibak-kalikasan

kung ako ba'y basurero'y may kaibigang tunay?

o pandidirihan ang tulad kong animo'y bangkay?

wala na bang dangal kung sa kalikasan inalay?

ang iwing buhay pagkat dito na nagpakahusay?

nag-isip ako ng rason sa aking ginagawi

na magkalat ng basura'y mali't nakamumuhi

environmental activism ang tanim kong binhi

sa puso't diwa ng kababayan at di kalahi

maraming tulad ko saanmang panig ng daigdig

at sa kanila ako'y nakikipagkapitbisig

di man sila kaibigan, kakilala, kaniig

ngunit sa misyon at prinsipyo, sila'y kapanalig

"Walang Planet B!", daigdig natin ay alagaan

"Walang Planet B!" ang tindig ng tibak-kalikasan

environmental activism ang paninindigan

para sa kasalukuyan at sa kinabukasan

- gregoriovbituinjr.

Hibik ng makatang magbabasura

bagamat ngayon ako'y lagalag na basurero

habang nasa kwarantinang walang kita't trabaho

naggugupit ng plastik upang iekobrik ito

nagsisipag pa gayong wala namang pera rito

bagamat abala rin sa iba pang ginagawa

tulad ng pag-atupag sa pahayagang Taliba

na dalawang beses isang buwan nalalathala

pagkat sa pagsusulat naroon ang puso't diwa

gagawa ng tula, kwento, sanaysay, at ekobrik

sipag ko'y kita nilang araw-gabi nagsisiksik

sa boteng plastik ng pinaggupit-gupit kong plastik

na ang tanging pahinga'y ang pagtangan sa panitik

ganyan ang buhay nitong makatang magbabasura

kaya laging abala sa panahong kwarantina

kung makakawala lang sa lockdown ay gagawin na

at nang makahanap naman ng trabaho pang iba

magkatrabaho sana ang basurerong lagalag

trabahong may sahod upang sa pamilya'y may ambag

datapwat ngayon ay sa ekobrik pa nagsisipag

at sa kwaderno'y nagsusulat, di pa rin panatag

- gregoriovbituinjr.

Madaling araw naga-upload ng akda sa blog

malakas kasi ang wi-fi tuwing madaling araw

kaya pinipilit gumising kahit na maginaw

titipain na lang ang akdang sinulat sa araw

sa aking kwadernong lagakan ng tula't pananaw

kailangang ilagay sa blog upang di mawala

ang katha kung halimbawang kompyuter ay masira

upang maibahagi na rin sa kapwa ang akda

na nakatha habang sa langit ay nakatunganga

isinusulat ko na ang parirala't taludtod

na nahahagilap sa mga patak sa alulod

habang may nginunguyang pampatibay din ng tuhod

kahit na sa kaeekobrik, nadarama'y pagod

ganyan talaga ang buhay niring makatang tibak

nagninilay upang maghimagsik ang hinahamak

na dukha't manggagawang gumagapang na sa lusak

sa panahon ng pandemyang ang gutom na'y palasak

- gregoriovbituinjr.

Pagninilay sa madaling araw

maraming nasayang na panahon kung ninilayin

sana'y nakatapos ako ng maraming sulatin

madaling araw kadalasang nagsusulat man din

pagkat sa buong maghapon ay may ibang gawain

di makapagtipa sa kompyuter kundi gabi lang

o sa madaling araw na ako'y gigising naman

ngunit sulit ang umaga't may kwadernong sulatan

doon ko tinatala ang anumang karanasan

baka masabon ding pulos kompyuter ang kaharap

gayong wala raw kita roon, pera ang hagilap

dagdag gastos pa sa kuryente gayong naghihirap

walang trabaho, walang ambag na kanilang hanap

ganyan ang pakiramdam sa panahong kwarantina

umaga'y mag-eekobrik ng plastik na basura

sa hapon, magsusulat, haharapin ang labada

alas-syete o alas otso ng gabi'y tulog na

gigising ng alas-dose ng gabi't magtitipa

sa kompyuter, tutulog ng alauna, simula

muli ng alas tres o alas kwatro ng inaakda

hanggang mag-umaga na saka lalabas ng lungga

gayunman, dapat igalang ang kanilang pananaw

gagawin ko na lang ang akda sa madaling araw

mahalaga'y may kinakatha kahit na maginaw

malakas pa naman ako't kaya ko pang gumalaw

- gregoriovbituinjr.

Makakalikasang misyon ang pageekobrik

parami ng parami ang mga basurang plastik

wala bang katapusan ang paglalambing ng lintik

kaya ako'y patuloy pa rin sa pageekobrik

di rin ito matatapos hangga't may isisiksik

di dapat natitigil kaya dapat may gumawa

lalo't pagsagip sa kalikasan yaring adhika

kayhirap ding mag-ekobrik, baka di ka matuwa

ang misyong ito'y dapat nasa iyong puso't diwa

ang pag-eekobrik ko'y di pampalipas-oras lang

ayoko kasing pulos salita ng salita lang

nais kong makitang may ginawa't pinagpawisan

may produktong ekobrik na sadyang pinagsikapan

plastik lang iyan, basura, bakit mo iniipon

tanong ng isa sa kabaliwan ko raw na iyon

ngunit kung sa laot, mga plastik na'y nilalamon

mabuting na-eekobrik, ito na'y aking misyon

- gregoriovbituinjr.

Nagkalintog dahil sa gunting

madalas ding kasama ang lintog sa sakripisyo

dahil sa pagkadikit ng gunting sa daliri ko

habang nageekobrik, gupit doon, gupit dito

upang nagupit sa bote'y maisiksik ng todo

maglintog man sa daliri'y patuloy sa paggawa

na para sa kalikasan animo'y mandirigma

na sa labanan anumang sugat ay balewala

nasa gitna man ng sagupaang di humuhupa

tumalima agad nang kalikasan na'y humibik

mga isda raw sa laot, kinakain na'y plastik

kanal na'y nagbabara't lansangan na'y nagpuputik

kaya heto't kinakampanyang tayo'y magekobrik

magkalipak man sa palad sa pag-ekobrik niyon

magkalintog man sa daliri sa gawaing iyon

balewala ang sugat basta't makamit ang layon

na para sa kalikasan ay gagawin ang misyon

- gregoriovbituinjr.

* lintog - tagalog-Batangas sa paltos

* lipak - tagalog-Batangas sa kalyo

Ilang tanaga sa pagkilos

1

paano maghimagsik

laban sa laksang switik

dukha'y dapat umimik

huwag patumpik-tumpik

2

sabik ang lumaban

itaob ang gahaman

palitan ang lipunan

at magsilbi sa bayan

3

panlipunang hustisya

ang pangarap tuwina

kaya nakikibaka

para sa dukha't masa

4

mabuhay ang obrero

nakibakang totoo

misyon ay sosyalismo

para sa ating mundo

5

halina't magsikilos

mga kapwa hikahos

at palayaing lubos

ang bayang binusabos

6

babae'y minamahal

di dapat binubuntal

di dapat sinasakal

ng taong nagmamahal

7

pag dukha’y hinahamak

ay gawaing di tumpak

pag ang lider ay tunggak

ay dapat lang ibagsak

- gregoriovbituinjr.

* tanaga - katutubong tulang may pitong pantig bawat taludtod

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Setyembre 1-15, 2020, pahina 20

Pagsama sa petisyon

Pagsama sa petisyon

isang karangalan ang makasama sa petisyon

laban sa Anti-Terror Act na sadyang lumalamon

sa karapatan at dignidad ng bayang hinamon

animo'y balaraw itong sa likod nakabaon

buhay at dangal ay itinaya, naninindigan

nang tayo'y magkaroon ng makataong lipunan

sa batas kasi'y pag lumaban sa pamahalaan

kahit hindi terorista'y tiyak aakusahan

pag nagrali ka para sa karapatang pantao

pag nagpahayag ng saloobin sa gobyerno

pag may taliwas ka mang opinyon o kuro-kuro

baka hulihin ka't kalaban ang turing sa iyo

lipunang makatao'y hangad kaya aktibista

lumalaban sa mapang-api't mapagsamantala

kakampi'y manggagawa't dukha, karaniwang masa

nakikibaka para sa panlipunang hustisya

kasapi ng United Against Torture Coalition

hangad kong minsan ay maidepensa ang petisyon

sa korte, at magpapaliwanag ng mahinahon

at husgado'y makumbinsi sa katumpakan niyon

maraming salamat sa pagkakataong binigay

ako'y naritong sa mga kasama'y nagpupugay

karapatang pantao'y ipinaglalabang tunay

sana'y makamit din natin ang asam na tagumpay

- gregoriovbituinjr.

Pinaghalawan ng ulat:

https://rappler.com/nation/petition-vs-anti-terror-law-prolonged-detention-could-enable-torture

https://magph.org/news/anti-terror-law-will-make-torture-a-new-normal-uatc-statement-on-the-anti-terror-bill

Pagpupugay sa ika-27 anibersaryo ng BMP

Pagpupugay sa ika-27 anibersaryo ng BMP

ako'y nagpupugay sa mga kasaping obrero,

kasaping samahan, staff, at pamunuan nito

ng ating Bukluran ng Manggagawang Pilipino

sa pangdalawampu't pito nitong anibersaryo

nakikibakang tunay bilang uring manggagawa

marubdob ang misyon bilang hukbong mapagpalaya

sadyang matatag sa pagharap sa anumang sigwa

lalo na't bulok na sistema ang sinasagupa

pangarap itayo'y isang makataong lipunan

nilalabanan ang mapagsamantala't gahaman

nakikibaka para sa hustisyang panlipunan

hangad ay pantay na kalagayan sa daigdigan

ninanasa'y isang lipunang walang mga uri

wala ring elitista, asendero't naghahari

isang lipunang walang pribadong pagmamay-ari

magkasangga ang manggagawa, anuman ang lahi

kaya hanggang kamatayan, ako'y inyong kakampi

lalo't kayo'y kasangga ko sa labanang kayrami

di pagagapi, kalagayan man ay anong tindi

tuloy ang laban, sa pakikibaka'y magpursigi

ako'y taaskamao't taospusong nagpupugay

sa B.M.P. na sosyalistang lipunan ang pakay

mabuhay ang B.M.P., mabuhay kayo! mabuhay!

magkapitbisig, ipagwagi ang layuning tunay!

- gregoriovbituinjr.

09.14.2020

Dedikasyon sa palaisipan

sa palaisipan ko'y may dedikasyon si misis

aba'y kanya palang batid ang libangan kong nais

heto't sumasagot, nawala ang buryong at inis

dahil sa munting regalong ikinatuwang labis

walang ma-download na palaisipan sa internet

na libangan sanang lalaruing paulit-ulit

pulos sudoku't math games ang sinasagutang pilit

na na-download sa selpon, tila nasa pagsusulit

lagi kasing nag-iisip, nakakunot ang noo

sinusulat kasi'y nobelang nasa diwang ito

di pa maisulat sa papel, nagmumuning todo

magsagot ng palaisipan, mag-relaks din tayo

may dedikasyon sa palaisipan at pamilya

sinasagutan ang katanungan ng bawat isa

upang makaraos pa rin sa buhay sa tuwina

magkunot man minsan ng noo, sa puso'y may saya

salamat sa palaisipang bigay ng aking ex

habang kumakatha ng tulang ginagawa sa text

matapos ang gawang mabigat, magpa-petiks-petiks

at sagutin itong palaisipang bigay ni ex

- gregoriovbituinjr.

* ex means ex-girlfriend

* palaisipan - crossword puzzles in Filipino

Pag-iipon ng balutan ng tabletas

oo, iniipon ko ang balutan ng tabletas

isasama sa plastik na gugupitin ko bukas

oo, tama ka, sa ekobrik nga'y di ito ligtas

ipapasok sa boteng plastik, ekobrik ang labas

kayraming balutan ng tabletas na nakita ko

may gamot sa sakit at may bitamina rin dito

sayang kung ibasura lang, plastik din naman ito

sa ekobrik isama pag ginupit ko nang todo

tabletas nga ang iniinom ng mga maysakit

na nais malunasan ang katawang nagigipit

nais gumaling, kontrahin ang sakit na kaylupit

iinom sa tamang oras nang gumaling ding pilit

habang ako naman ay iipunin ang balutan

ng tabletas bago pa mapunta sa basurahan

sabi lang sa kanilang ako'y may paggagamitan

iyon pala ito'y ieekobrik kong tuluyan

- gregoriovbituinjr.

Ang awitin ni D.J. Alvaro

nagkapag-asa ako noon sa awiting ito

na yaong liriko'y kinanta ni D.J. Alvaro

"kahit hindi guwapo, kahit hindi matalino"

"basta may puso, siya pa rin ang gugustuhin ko!"

kayrami ko kasing niligawan, palaging basted

di kasi ako guwapo, matagal ko nang batid

at di rin matalino, alam ko, di iyon lingid

ngunit may puso sa masa, pagbabago ang hatid

ako'y makatang liriko niya'y kayang ayusin

kung liligawan ko siya, ako kaya'y sagutin

baka naman si D.J. Alvaro'y pihikan man din

at di ang tulad kong tibak ang kanyang gugustuhin

aktibista akong hangad ay paglaya ng bayan

hanggang nakilala'y Liberty ang kanyang pangalan

tibak akong nasa'y malayang bayan, Kalayaan

kaya si Liberty ang minutya't nakatuluyan

- gregoriovbituinjr.

Hugot na naman

aba'y di ko na kailangang gumamit ng google

upang makita lamang ang hinahanap kong lover

litrato ng minumutya'y ginamitan ng pinsel

hanggang makilala kita, sinta, the search is over

bum!

bilang aktibista, hangad ko'y paglaya ng bayan

mula sa pagsasamantala ng mga kawatan

at nang malaman kong Liberty ang iyong pangalan

aba'y ikaw ang hanap ko, tunay na Kalayaan

bum!

kung sa kulay ng ibang babae'y di ka simputi

ayos lamang iyon lalo't ikaw ay kayumanggi

isang dalagang Pinay na kadugo'y kalahi

na aking magiging karamay sa aking paghikbi

bum!

"gusto mo ba ng kape?" tanong niyang kainaman

"aba'y oo, basta timpla mo!" ang sagot ko naman

"anong kape, black, puro, may cream?" sagot ko'y simple lang

"kapeng matapang, iyong kaya akong ipaglaban!"

bum!

- gregoriovbituinjr.

Suportahan ang ating mga pambato sa Math Olympiad 2020

"Kaya n'yo iyan!" Ito ang sigaw naming narito

sa ating mga magagaling na matematiko

na muli pong lalaban sa Math Olympiad sa mundo

nariritong sumusuporta sa ating pambato

dapat daw gagawin ito ngayong taon sa Rusya

subalit di na iyon tuloy dahil sa pandemya

kundi gagawin na ang paligsahan sa online na 

sadyang patalasan ng ulo sa matematika

labanan ng estudyante sa hayskul ang Olympiad

sa matematika't sana sila'y maging mapalad

anim na estudyanteng kaybabata pa ng edad

kinatawan ng Pilipinas, medalya ang hangad

nakaraang taon, anim na medalya'y sinungkit

sa United Kingdom ng mga Pinoy na nagsulit

at ngayong taon, "Kaya n'yo iyan!" ang aming sambit 

sana'y anim na medalyang ginto'y inyong makamit

- gregoriovbituinjr

* Pinaghalawan:

LOOK: Young Pinoys Mathemagicians To Join First-Ever Online Int’l Math Olympiad In 2020

https://www.flipscience.ph/news/pinoy-2020-imo-math-olympiad/

PHL to compete in first online International Math Olympiad

https://businessmirror.com.ph/2020/08/02/phl-to-compete-in-first-online-international-math-olympiad/

Paglalagay ng floor tiles sa kubeta

labingdalawang floor tiles ang nilagay sa kubeta

inayos ayon sa disenyo nitong anong ganda

tatlong sakong buhangin at medya semento'y minasa

bago ko ilagay ang tiles sa sahig isa-isa

ang pagsesemento'y inaral din kahit paano

kaya nakapaglagay rin ng tiles doon sa banyo

ayos lang trabahuhin kahit na may inidoro

kaya nilinisan ko iyon bago magtrabaho

sinimulan iyon ng hapon, natapos ng gabi

mabuti't trinabaho ko iyon at nagkasilbi

nagamit ko rin ang napag-aralan sa dyometri

sa paglalapat ng floor tiles nang walang atubili

buong magdamag din iyong patutuyuin muna

lilinisin ang floor tiles sa umaga pag naiga

saka lagyan ng grawt sa pagitan ng awang nila

pag natuyo'y iis-isin ko ang tiles bawat isa

patuloy akong nagninilay habang gumagawa

inaanalisa ang gawang parang kumakatha

matapos balangkasin ang planong nasasadiwa

salamat, natapos din ang bagong obrang nalikha

- gregoriovbituinjr.

Ang gunting na iyon

kaytagal ko ring nakasama ang gunting na iyon
higit limang buwan ding kasa-kasama maghapon
sa paggupit-gupit ng mga plastik kong tinipon
na ipapasok ko sa boteng plastik na naipon

halos ganyan na araw-gabi itong ginagawa
habang may pandemya kaysa naman nakatunganga
ang gunting na iyong nagsilbi't kasangga kong pawa
habang nageekobrik ng kusa sa aking lungga

ang gunting na iyong talagang kaylaki ng silbi
sa panahon ng pandemyang di ako mapakali
para sa kalikasan, dito ako nawiwili
kaya patuloy sa pageekobrik araw-gabi

salamat sa gunting na iyong aking nakasama
sa mag-aanim na buwan na ngayong kwarantina
sa higit dalawampung ekobrik, nagsilbi siya
salamat sa gunting na hanggang ngayon ay buhay pa

- gregoriovbituinjr.

Kung makakatulong ang tula sa pakikibaka

katulad din ng pag-ibig sa bayang tinubuan

at buong pagyakap sa Kartilya ng Katipunan

iwing prinsipyo'y tatanganan at paninindigan

upang kinakatha'y mabasa rin ng kabataan

kung makakatulong ang tula sa pakikibaka

dahil marami o may ilan ditong nagbabasa

itutula ko ang pagsasamantala sa masa

habang nananawagan ng panlipunang hustisya

kung bawat titik at parirala'y magiging tinig

kung bawat taludtod at saknong ay maiparinig

isusulat ang katotohanang nakatutulig

upang manggagawa't maralita'y magkapitbisig

huwag nating hayaang lagi tayong nakalugmok

halina't palitan na natin ang sistemang bulok

pagkat pagsasamantala nga'y nakasusulasok

para sa katarungan ay lumaban nang mapusok

aking itutula ang kalagayan ng dalita

at mga pakikibaka ng uring manggagawa

narito akong alay ang kakayahang tumula

na hanggang sa huling hininga'y kakatha't kakatha

- gregoriovbituinjr.

Ayokong maging bulag o nagbibingi-bingihan

ayokong maging bulag o nagbibingi-bingihan

sa anumang nangyayaring karahasan sa bayan

kung bawat tula ko'y dapat iambag sa labanan

ay gagawin ko para sa hustisyang panlipunan

iyan ang panata ko sa karapatang pantao

dapat laging iginagalang ang due process of law

isusulat ko ang katiwalian sa gobyerno

at itutula ko ang karahasan ng estado

"Iisa ang pagkatao ng lahat," ang sinabi

ni Gat Emilio Jacinto na dakilang bayani

ang akda niyang Liwanag at Dilim ay sakbibi

ng makatarungang aral na sa kapwa'y may silbi

para sa karapatang pantao'y nakikibaka

kaya nga tinanggap kong maging isang aktibista

kaya kumikilos laban sa pagsasamantala

at pang-aapi ninuman sa karaniwang masa

di pipi ang aking pluma't tinta, magsisiwalat

ito ng kabulukang minsan ay di madalumat

ako'y aktibista't makatang gagawin ang lahat

upang maglantad, magsulat, maglathala, magmulat

- gregoriovbituinjr.

Pagsusulat sa madaling araw

madaling araw ang karaniwan kong pagsusulat

kung saan marami'y himbing pa't di pa dumidilat

panahong sa diwa'y dadalaw ang di madalumat

mutya ng haraya'y naroon sa aking pagmulat

maagang tutulog upang gumising ng alas-tres

o alas-kwatro ng madaling araw, tulog-nipis

di matingkala'y sinisiwalat ng bawat amis

bakasakaling gumaling na ang natamong gurlis

masisisi ko ba ang aking bawat kapalpakan

sa maraming bagay na dapat pang mapag-aralan

minumuni ang tanikala ng kaalipinan

mula sa karukhaang di batid kung makayanan

sige, aakdain ko anumang dapat sulatin

habang gurlis na natamo'y aking pinapagaling

habang pinagninilayan ang maraming usapin

habang niyakap kong adhika ang laging kapiling

tiyak kong ang mga tandang na'y magsisitilaok

tao'y gigising din kasabay ng gising ng manok

umaga na pala't bagong araw na'y pumapasok

habang ako nama'y sinasagilahan ng antok

- gregoriovbituinjr.

Paglilinis ng pinulot na basurang plastik

noong una nga'y sadyang nakakadiri talaga

ang basta mamulot na lang ng plastik na basura

baka may uod, pagkaing panis, o tira-tira

na baka nga magpabaligtad sa iyong sikmura

subalit lahat ng iyon ay nilunok ko na lang

alang-alang sa kalikasan, nawala ang yabang

may dignidad pa rin naman pagkat di salanggapang

mas nakakasuka ang trapo't pusong halang

sa aking daraanan ay naglipana ang plastik

isa-isa kong pinupulot na animo'y sabik

nawala na ang pandidiri't di mawaring hibik

kung bunga ang plastik sa lansangan, sa bunga'y hitik

pagdating sa bahay, sinabunan ko't nilinisan

ginupit isa-isa't nilinis ang kabuuan

binanlawan, patutuyuing buong gabi naman

upang ihanda sa pag-ekobrik kinabukasan

at bukas, ieekobrik ang plastik na malinis

na ipapasok sa boteng iba't iba ang hugis

masayang maggugupit, kamay man ay nagtitiis

sa lintog subalit hinahayaan na ang amis

- gregoriovbituinjr.

Pamumulot ng basurang plastik

"Bakit mo ba pinupulot ang basura ng iba?"

sabay tingin sa akin, ang nagawa ko'y mali ba?

di man niya iyon sinabi'y aking nakikita

ang puna sa gilid ng kanyang mapungay na mata

aba'y tama naman siya't tunay na may katwiran

"tapat ko, linis ko," sabi doon sa kalunsuran

"basura mo, itapon mo," huwag lang sa lansangan

bakit nga ba kalat ng iba'y kukunin ko naman?

subalit ako'y isang makakalikasang tibak

environmental activism ang sa puso't utak

na kalikasan ay huwag tuluyang mapahamak

sagipin ang kalikasan laban sa mga tunggak

para sa ekolohiya, sa puso'y natititik

alagaan ang kalikasan, tipunin ang plastik

na nagkalat, gupit-gupitin at ating isiksik

sa boteng plastik at patigasing bilang ekobrik

kita ko sa daang kayraming plastik na nagkalat

ayokong nakatanghod lang, pupulutin ang bawat

naglipanang plastik bago pa mapunta sa dagat

bago kainin ng isdang sa basura nabundat

- gregoriovbituinjr.

Ang dalawang Euclid sa kasaysayan

may dalawang Euclid ang nabasa ko sa historya

tagasunod ni Socrates si Euclid ng Megara

at ang kilala kong si Euclid ng Alexandria

dahil sa kanyang gawa't ambag sa geometriya

akda ng taga-Megara'y anim na diyalogo

ang Lamprias, ang Aeschines, ang Phoenix, ang Crito, 

ang Alcibiades, at pang-anim, ang Amatoryo, 

datapwat, ah, wala nang natira sa mga ito

may Elements namang inakda ang isa pang Euclid

ang number theory't perfect numbers nga'y kanyang hatid

ang Euclidean geometry't algorithm ay nabatid

pati ang kanyang Fragments ay di sa atin nalingid

si Euclid ng Alexandria'y una kong natunghayan

ang geometriya niya'y paksang pinag-aralan

kaya matematika'y kinuha sa pamantasan

at kanyang mga akda'y sadya kong kinagiliwan

oo, aaralin ko ang kanilang mga akda

upang sunod na henerasyon sila'y maunawa

bakasakaling mga akda nila'y maitula

at aklat hinggil sa kanila'y balak kong magawa

- gregoriovbituinjr.

Ang unang pagbagsak ni Keith Thurman

masyado yata siyang kampanteng di mo mawari

iniismol ang sa walong dibisyon naghahari

sa pasyang split decision, yabang niya'y napawi

sa tatlumpung laban, iyon ang unang pagkagapi

baka may iiling, nakatsamba lang ba si Pacman?

nanalo sa walong dibisyon, siya ba'y Superman?

sadya bang matalino't mabilis tulad ni Batman?

kaya binusalan ang kahambugan ni Keith Thurman?

tulad din ba ng pag-ibig iyang patsamba-tsamba?

hindi marahil, pagkat walang tsamba sa pagsinta

kung talagang mahal ka'y sasagutin ng dalaga

at sa iyo'y pakakasal kung talagang mahal ka

kahit playboy nga'y di laging panalo sa pag-ibig

may simpleng karibal ding sa kanya'y makadadaig

pagkat tanging puso ang sa kapwa puso'y didinig

sintunado sa iba'y umiindayog ang himig

sa dalawampu't siyam na panalo'y yumayabang

ngunit nasisilat din ng kamao ng matapang

harapin natin ang pagkatalo ng isports lamang

at ang nakatunggali'y bigyan ng buong paggalang

- gregoriovbituinjr.

* naisulat matapos mapanood muli sa youtube ang first round ng labang Pacquiao versus Thurman

Sa ika-74 kaarawan ng aking ina

nais naming batiin ni misis ang aking ina

ng maligayang kaarawang puno ng pag-asa

"Happy Birthday po!" itong pagbati naming masaya

nawa'y lalagi po kayong malusog sa tuwina

nawa'y laging nasa mabuting kalagayan kayo

ni Ama, at di nako-COVID, kahit papaano

lalaging malakas, humaba pa ang buhay ninyo

at makapagbigay gabay pa sa lahat ng apo

kami naman pong naririto, nasa malayo man

ay namumuhay na sa puso'y may kaligayahan

binubuo naming husay ang pamilya't tahanan

at muli po, Ina, maligaya pong kaarawan!

- gregoriovbituinjr.

09.06.2020

Iligtas ang isda't karagatan mula sa plastik

panahon ng lockdown, stay-at-home, walang labasan

walang trabaho't kita, sa loob lang ng tahanan

sadyang ibang-iba ang kalagayang nakagisnan

animo'y naghihintay lang ng abang kamatayan

mabuti't aking natutunan ang pageekobrik

na may layon para sa kalikasang humihibik

nilululon ng isda sa laot ay pulos plastik

kaya paggawa ng ekobrik ay nakasasabik

kayhirap na pulos plastik na lang ang mabibingwit

dahil tao'y pabaya, kaya ganyan ang sinapit

ng mundong tahanang ginawang basurahang pilit

kaya pagmasdan mo ang kalikasang nagigipit

para ka bang tagapagligtas ng isda sa laot

gayong isang tao kang di dapat nakalilimot

na kalikasang ito'y di dapat maging bangungot

na kalikasang ito'y buhay ang idinudulot

- gregoriovbituinjr.

Muling mageekobrik

muli na namang kumatas sa diwa ang adhika

upang kalikasan ay muli nating maalaga

matapos mailibing ang ekobrik na nagawa

ngayon naman ay muling mag-uumpisa sa wala

nilibing sa hagdang bato ang ekobrik kong likha

upang magsilbing sagisag nang tao'y maunawa

na ang kalikasan ay tahanan din nating pawa

kaya bakit tayong tao ang dito'y kakawawa

panibagong ekobrik na naman ang gagawin ko

matapos naming ibaon doon sa hagdang bato

ang dalawampu't isang ekobrik nitong Agosto

katapusan ng buwan, gagawa muling seryoso

narito't nag-ipon muli ng mga boteng plastik

at mga plastik na balutang gagawing ekobrik

lilinisin at guguputin, saka isisiksik

ang nagupit sa bote't patitigasing parang brick

- gregoriovbituinjr.

Ang puri, ayon kay Plaridel

"Huwag hayaan ang matampok sa panalo lamang... Huwag lalayo sa katwiran at sa ikagagaling ng bayan... Manalo't matalo, itayo ang puri!" ~ Marcelo H. Del Pilar, liham sa maybahay na si Marciana, Madrid, 26 Nobyembre 1889

aking pinagnilayan ang sinabi ni Plaridel
na payo sa bayang sa paglaya'y di mapipigil
mas mahalaga ang puri, buhay man ay makitil
kaysa tampok na panalo laban sa mapaniil

"Huwag hangarin ang matampok sa panalo lamang,"
at kanyang dinagdag: "Huwag lalayo sa katwiran,"
kaygandang payo, "at sa ikagagaling ng bayan."
manalo't matalo, puri'y itayo't panindigan

sa pagkatao'y mahalaga ang dangal, ang puri
kaya nilalabanan ang sinumang naghahari
magapi ang mapagsamantala't mapang-aglahi
lalo na't pribilehiyo'y pribadong pag-aari

huwag nating hayaang lamunin tayo ng ngitngit
baka malugso ang puri't sa patalim kumapit
pag-aralang mabuti ang kalagayang sinapit
upang masagip ang bayan sa tumitinding gipit

para sa dangal ng bayan, bayani'y nangamatay
para ipagtanggol ang laya, buhay ang inalay
kaya payo ni Plaridel ay gawin nating gabay
sa pakikibaka't pagtiyak ng paglayang tunay

- gregoriovbituinjr.

* Marcelo Hilario del Pilar y Gatmaitán (Agosto 30, 1850 – Hulyo 4, 1896)
* Pinaghalawan ng quotation at litrato mula sa fb page ng Project Saysay

Sagipin ang Ilog Balili

Sagipin ang Ilog Balili

sulat sa karatula'y "Hinagpis ng Ilog Balili"

"Ibalik ninyo ang kalinisan at kagandahan ko!"

dahil pag ito na'y namatay ay walang hahalili

kaya ngayon pa lamang ay sagipin ito ng tao

nagsalita na ang Ilog Balili, naghihinagpis

pagkat sa kagagawan ng tao, dama'y mamamatay

nagsusumamo na siya pagkat di na makatiis

tao ang sumira, tao rin ang sa kanya'y bubuhay

huwag nating pagtapunan o gagawing basurahan

ang ilog na itong nagbibigay-buhay at pag-asa

daluyan ng malinis na tubig, isda'y naglanguyan

kaysarap pakinggan ng agos nitong tila musika

sagipin ang Ilog Balili, ito'y ating buhayin

istriktong patakaran dito'y dapat maisagawa

alagaan na natin ang ilog, tuluyang sagipin

pag nagawa ito'y isa nang magandang halimbawa

- gregoriovbituinjr.

08.03.2020

* Ang nasabing karatula'y nalitratuhan ng makata sa Km. 3, La Trinidad, Benguet, malapit sa boundary ng Lungsod ng Baguio at bayan ng La Trinidad.

Kalatas sa takip

"You help send us through college each time you buy our products." - Cordillera youth

aba'y nakita ko lang iyon sa isang tindahan

isang marangal na kalatas na dapat malaman

upang maraming makapag-enrol sa pamantasan

upang makapagtapos ang maraming kabataan

sa takip ng Ube Jam, nakita kong nakasulat

na pag bumili niyon ay nakatulong kang ganap

upang may pangmatrikula ang mga nangangarap

na makarating sa kolehiyo't sadyang mamulat

dahil sa kalatas na ito'y mapapabili ka

may palaman na sa tinapay, nakatulong ka pa

produkto ng Good Sheperd ang Ube Jam na malasa

na pag binili mo'y nakapagbigay ng pag-asa

kaya nilitratuhan ko ang kalatas na iyon

bakasakaling ang iba'y makatulong din doon

kamtin ng kabataan ang asam na edukasyon

tunay na marangal nilang adhikain at misyon

- gregoriovbituinjr.

Pagbasa't pagkatha ng kwentong katatakutan

pawang kathang isip lang ang kwentong katatakutan

o kababalaghan, na binili ko pa rin naman

upang masuri ko ang kanilang pamamaraan

ng pagsasalaysay, nang sa gayon aking malaman

bakit kaya kwentong ganito'y kinagigiliwan

nais kong mabasa ang kwento sa dako pa roon

sa libreto'y anim ang kwento, ito'y ang Tradisyon,

Sayaw ng Kamatayan, Sumpa ng Bruha, Ang Balon,

Mga Dagang Perya, at isa pa sa mga iyon,

Mga Alulong sa Hatinggabi'y pamagat niyon

marahil, walang diyalektika sa mga kwento

ngunit sa sikolohiya, parang totoo ito

huwag ka lang maniniwala sa nababasa mo

binibili man ng masa'y mga kwentong ganito

upang may ibang mabasa, di balitang totoo

kathang isip, walang batay sa totoong naganap

kung ako'y gagawa, paksa'y tokhang sa mahihirap

upang may isyu pa rin, upang hustisya'y mahanap

susubukan kong lumikha ng kwentong malalasap,

ang hiyaw ng pamilya, na hustisya'y mahagilap

- gregoriovbituinjr.

09.02.2020

* Ang libretong pinamagatang "Mga Kwento ng Multo at Kababalaghan" ay sinulat ni Ofelia E. Concepcion, guhit ni Steve Torres, at inilathala ng Mic-Con Publishing (2006), 32 pahina. Nabili sa halagang P15.00.

Paglilibing ng ekobrik sa hagdang bato

higit limang buwan ding ginawa ko ang ekobrik

sa panahon ng kwarantina'y naggupit ng plastik

limang buwang higit na sa boteng plastik nagsiksik

at pinuno ang bote't pinatigas na parang brick

ekobrik na'y inilagay sa aming sinemento

na nasa dalawampung ekobrik na ginawa ko

tila graba sila sa tigas pag tinapakan mo

at ipinalaman sa paggawa ng hagdang bato

ang puwitan ng ekobrik ay sadyang inilitaw

upang disenyo sa hagdang bato'y iyong matanaw

kaygandang pagmasdan sa tag-ulan man o tag-araw

pag nakita ng iba'y may aral na mahahalaw

pageekobrik ay nakatulong sa kalikasan

pagkat plastik ay di na napunta sa basurahan

di na rin lumutang sa ilog, sapa't karagatan

kundi nalibing na sa ekobrik doon sa hagdan

- gregoriovbituinjr.

Ayokong manghiram

ayokong manghiram ang sa utak ko'y natititik

masasabihan lang akong di marunong magbalik

iyan ang pakiramdam ko, di man sila umimik

marami ring nanghiram sa akin, di na binalik

mayroon nga riyang nanghiram sa akin ng libro

subalit sa pagbalik, taon ang bibilangin mo

tulad ng kometang bihirang sumulpot sa mundo

di mo alam kailan masasauli sa iyo

kung nais ko'y panggupit ng kuko, di manghihiram

ako'y bibili ng sariling gamit, mas mainam

sa ganitong paraan, aba'y walang magdaramdam

na di ko naibalik ang hiniram ko't inasam

panghihiram sana'y tanda ng pagkakaibigan

pag di mo agad naibalik, ito'y kasiraan

mahihiya kang umulit sa iyong nahiraman

buti kung patawarin ka nila't laging pagbigyan

- gregoriovbituinjr.