SA NUCLEAR ENERGY SAFETY ACT, NUKLEYAR NGA BA'Y LIGTAS?
Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.
Nagulat ako sa dinaluhan kong Nuclear Energy 101. Sa talakayan kanina, nabatid kong naisabatas na pala ang Republic Act No. 12305 o ang Philippine National Nuclear Energy Safety Act (PhilAtom Law) na nilagdaan nitong Setyembre 2025. Nilikha nito ang Philippine Atomic Energy Regulatory Authority (PhilAtom).
Ang tanong nga, paano naging safe ang nuclear energy? Saan ilalagak ang mga nuclear waste? Bakit kaybilis maisabatas ng RA 12305? Dahil ba sinabi ni Rep. Mark Cojuangco kay BBM na proyekto ni Marcos Sr. ang nukleyar kaya dapat itong iprayoridad?
Dumating ako sa venue ng bandang alauna ng hapon, at dumalo roon ang maraming environmental advocates. Batid naman nating maraming environmentalist ang tutol sa enerhiyang nukleyar.
Lalo na kung titingnan at susuriin ang mga nangyari sa Chernobyl sa Russia, sa Three Mile Island sa US, at sa Fukushima sa Japan. Dalawang ekspertong makakalikasan ang naging tagapagsalita. Ito'y sina Dr. Toby Dayrit, Professor Emeritus mula sa Ateneo de Manila University College of Science, at si Charles Diaz, Senior Data Analyst mula sa Institute for Climate and Sustainable Cities (ICSC). Nagbigay rin ng ilang punto si Dra. Nina Galang ng Green Convergence, at ang iba pang mga dumalo.
Isa sa mga sinabi nila ang nakapukaw sa aking atensyon. May nukleyar ang ibang bansa dahil maraming wala sa kanila, na nasa bansa natin, tulad ng solar energy, wind mill, hydropower plant, geothermal plant, tidal current energy, at iba pa. Napakaraming opsyon ng Pilipinas para sa kuryente tulad ng renewable energy. Subalit nais pa rin nito ang magkaroon ng enerhiyang nukleyar sa bansa.
Bakit kailangan pang buhayin ang patay (BNPP)? Kasi naroon pa raw ang bangkay (gusaling planta) at hindi pa naaagnas.
Tila paurong ang ating bansa, imbes na pasulong, sa usaping kalikasan. Ito'y dahil na rin marahil sa kikitain ng mga nagsusulong ng enerhiyang nukleyar kaysa kabutihan ng mamamayan, lalo na ng mahihirap. Pag kapitalismo talaga ang umiral, sisirain nito ang kalikasan kahit pa mamatay ang mamamayan. Wala silang pakialam dahil wala namang puso ang kapitalismo kundi ang tutubuin.
Dagdag pa, ang mga nuclear waste ay toksiko sa loob ng mahigit 100,000 taon, ayon sa saliksik. Paano natin maiimbak ang mga nakalalasong basurang iyon sa paraang ligtas nang ganoon katagal, kasama ang pagsusulat ng mensahe na magbabala sa mga tao upang lumayo sa mga lugar na iyon ng imbakan?
Ang mga negosyante, lalo na ang mga pulitiko, ay walang pakialam sa kapakanan ng mga mahihirap. Sila'y tila walang problema sa paglalagay ng ating perang buwis sa kaban ng mga makapangyarihang kumpanya ng enerhiya upang suportahan ang mga mapanganib na nuclear power plant.
BATAS NA MAPANIRÀ
may bago na namang batas na mapanirà
sa kalikasan at kabuhayan ng madlâ
ang National Nuclear Energy Safety Act
batas bang ito'y sa kalikasan wawasak?
tila baga sa mga nangyaring sakuna
sa Chernobyl, Three Mile Island at Fukushima
sila'y pikit mata sa ngalan ng negosyo
tumubo lang, walang pakialam sa tao
sagad-sagarin ang kapitalismong manhid
na sa kapahamakan tayo binubulid
ligtas daw ang nukleyar, anang bagong batas
ngunit pag nagsakuna'y di talaga ligtas
may alternatibo, renewable energy
unahin ito kung tunay na nagsisilbi
huwag nang magpabola sa trapong hunyangò
na madalas namang pangako'y napapakò
02.18.2026
